Automatyka i robotyka

Robot to zaprogramowana maszyna wyręczająca człowieka w różnych uciążliwych czynnościach. Większość robotów wyposażona jest w komputerowe „mózgi" zawierające programy, które sterują maszyną. Najnowsze generacje robotów mają sensory, dzięki którym mogą widzieć, słyszeć, dotykać, a nawet wąchać. Ich elektronowy mózg jest dostatecznie złożony, by w zależności od napływających danych sam mógł podejmować decyzje. Na świecie pracuje już setki tysięcy robotów. W przyszłości, wraz z rozwojem technologii komputerowej, bardziej skomplikowane mózgi robotów będą potrafiły uczyć się na podstawie zdobywanych doświadczeń. W Bay Area w Kalifornii kursują już pociągi sterowane przez roboty. W godzinach szczytu 100 pociągów bez motorniczych pędzi z ogromną szybkością w odstępach zaledwie 90-sekundo wych. Automatyczny pilot w samolocie jest typowym przykładem ,,niewidzialnego" robota. Tylko raz na 10 milionów lądowań samolotu takie urządzenie może popełnić błąd. W 1988 roku w przemyśle japońskim pracowało 175000 robotów, podczas gdy we wszystkich innych krajach świata zaledwie połowa tej liczby. Pierwszym robotem świata był najprawdopodobniej zegar wodny, nazywany też klepsydrą, zbudowany przez Ktesibiosa z Aleksandrii w starożytnym Egipcie około 250 lat przed narodzeniem Chrystusa. Woda w zegarze krążyła dzięki automatycznie działającemu urządzeniu z lewarem. Słowo robot nie istniało przed rokiem 1920. Nazwę tę wymyślił dramatopisarz czeski Kareł Capek. Po czesku „robota" oznacza pracę niewolniczą, „robotnik" - niewolnika. W jego sztuce „R.U.R.", której tytuł jest skrótem nazwy marki firmowej Rossum's Universal Robots. roboty są inteligentnymi, ciężko pracującymi maszynami podobnymi do człowieka. Gdy użyto je do celów wojennych, roboty te zbuntowały się i zamordowały kierujących nimi ludzi. Od tego czasu roboty pojawiają się w wielu książkach i filmach, niekiedy w roli istot dobrych i życzliwych, częściej jednak jako twory złośliwe i niszczące. Różnica pomiędzy robotami a maszynami naśladującymi ruchy człowieka polega na zdolności przyjmowania poleceń. Już 2000 lat temu starożytni Grecy i Rzymianie wykonywali statuy poruszane hydraulicznie. W XVIII i XIX wieku konstruowano figury wielkości człowieka z mechanizmami zegarowymi, potrafiące pisać' i grać na instrumentach muzycznych. Wszystkie te maszyny były jednak mechanicznymi zabawkami i należałoby je raczej nazwać automatami niż robotami. W 1804 roku francuski inżynier Joseph Marie Jacąuard zbudował krosno, które po zaprogramowaniu wykonywało tkaniny z jedwabiu o różnych wzorach. Programowanie polegało na umieszczeniu w krośnie jednej z wielu sztywnych kart dziurkowanych, tzw. wzornicy. Karta blokowała dotarcie niektórych spośród nitek osnowy do tkanego materiału, umożliwiała natomiast wykorzystanie innych nitek. Około 400 różnych wątków pozwalało wytwarzać bardzo skomplikowane desenie. Rewolucyjny przełom stanowił fakt. iż ta sama maszyna mogła wykonywać wiele różnych programów lub też wiele maszyn można było zaprogramować na wykonywanie tego samego wzoru. Był to pierwszy w historii przypadek automatyzacji procesu produkcyjnego, a samo krosno przeszło do historii techniki pod nazwą maszyny żakarda.