Podstawy składu komputerowego

Efekty działania programów do składu widzimy codziennie: w gazetach, książkach, broszurach reklamowych. Program do składu pozwala nie tylko umieścić obok siebie tekst i grafikę, ale przez użycie różnych kolorów, krojów pisma i kompozycji graficznych wywołać odpowiedni efekt oddziaływania na czytelnika. Przyjrzyjcie się różnym książkom, gazetom i czasopismom: inaczej wygląda „Bravo", inaczej „Businessman", a jeszcze inaczej „Rzeczpospolita"; inna jest książka do nauki angielskiego, a inny - tom encyklopedii. Kiedy potrzebny jest program do składu? Nie musimy z niego korzystać, jeżeli zamierzamy używać w tekście tylko różnych stylów i krojów pisma czy wprowadzić do dokumentu kilka obrazków. Edytory tekstu wysokiej klasy, takie jak Word for Windows, potrafią poradzić sobie z prostymi kombinacjami tekstu i grafiki. Trudno jednak byłoby z ich pomocą złożyć kolorowy magazyn lub książkę, szczególnie jeśli zawiera ilustracje czy schematy. Przyczyną są ograniczenia natury technicznej i artystycznej. Edytory tekstu nie zostały zaprojektowane z myślą o pracy z długimi dokumentami - na przykład z książką liczącą kilkaset stron. Można do tworzonych dokumentów dołączyć kilka grafik, ale nie kilkanaście czy kilkadziesiąt. Długi tekst lub wiele ilustracji zwalniają tempo pracy z programem, nawet na szybkich komputerach. Nie można tak precyzyjnie rozmieszczać poszczególnych elementów na stronie. Przez to ograniczone są możliwości artystyczne tworzenia projektu graficznego dokumentu. Wiele prac, które wykonuje się za pomocą programów do składu, można wykonać także w wektorowych programach graficznych. Programy graficzne, takie jak Corel Draw 5.0 czy Micrografx Designer 4.1, mają narzędzia do pracy z tekstem, a przy tym z natury są znacznie lepsze w pracy z grafiką. Programy graficzne nie nadają się jednak do tworzenia długich dokumentów, ani do przeprowadzania bardziej skomplikowanych operacji na tekście. Edytory tekstu i wektorowe programy graficzne mają wiele cech wspólnych z programami do składu, nie potrafią ich jednak w pełni zastąpić. I na odwrót: program do składu może służyć jako edytor tekstu, ale dobre edytory mają więcej możliwości, na przykład w zakresie organizacji dokumentów. Program do składu może być miejscem tworzenia grafiki, ale nieporównywalnie lepsze efekty graficzne uzyskamy w programach graficznych, wektorowych i bitowych. Tekst tworzony jest w edytorach tekstu i przenoszony do programu do składu. Operację taką nazywa się importem tekstu. Oprócz samego tekstu i podziału na akapity można przenieść także atrybuty formatowania: wytłuszczenie lub pochylenie fragmentów tekstu, wyróżnienie przez zmianę kroju pisma lub jego wielkości. Jednak większość operacji formatowania tekstu odbywa się w samym programie do składu i jest częścią procesu składu. Tekst może być wpisywany w prostych edytorach tekstu, takich jak Windows Write lub bardziej zaawansowanych, takich jak Word for Windows. Możliwe jest również wpisywanie tekstu bezpośrednio do programu do składu. Nie zdarza się to jednak często ze względu na przyjętą organizację pracy przy tworzeniu książek czy gazet: autorzy i redaktorzy pracują z edytorami tekstu, graficy - z programami graficznymi; „składacze" mają za zadanie połączyć przygotowane przez nich elementy w jedną całość. Tekst w programie do składu poprawiany jest tylko w czasie ostatecznej korekty, gdy nie ma już zbyt wiele czasu, a wykryte zostaną błędy lub zajdzie potrzeba skrócenia czy wydłużenia danego tekstu.