System operacyjny DOS

W tej części zostaną omówione podstawowe cechy systemu operacyjnego używanego w komputerach typu IBM tzn. systemu MS DOS lub PC DOS. Rozdział ten nie zawiera szczegółów działania systemu, a raczej przegląd jego możliwości, właściwości i sposobów jego wykorzystania. Omówiona zostanie wersja 5.0. System operacyjny jest to zbiór programów umożliwiających zarządzanie urządzeniami wejścia-wyjścia (klawiatura, wyświetlacz, dyski, drukarka itp.), gospodarowanie plikami na dyskach, ładowanie do pamięci i wykonywanie programów. Do wykonywania wyżej wymienionych zadań służy kilkadziesiąt funkcji systemu. Niektóre z nich znajdują się w pamięci od momentu "załadowania" systemu operacyjnego i pozostają w niej aż do wyłączenia lub wznowienia pracy. Te funkcje nazywamy poleceniami wewnętrznymi i ich wykonanie nie wymaga kontaktu z dyskiem twardym, dzięki czemu wykonywane są natychmiast po wywołaniu. Pozostałe znajdują się w plikach dyskowych. Wywołanie takiego polecenia powoduje odczyt do pamięci odpowiedniego pliku dyskowego i wykonanie go. Polecenia te nazywane są poleceniami zewnętrznymi. Po włączeniu komputera program zapisany w pamięci stałej ROM wykonuje pewien stały cykl czynności testujących sprawność istotnych części składowych zestawu komputerowego (testowanie pamięci, dysku twardego i stacji dyskietek, klawiatury itp.), a następnie poszukuje najpierw na dyskietce w stacji A: a potem na dysku twardym, systemu operacyjnego. Jeśli plik liczy mniej niż 512 bajtów, to mieści się w jednym sektorze, i sektor ten po zapisaniu części jego pojemności przez taki plik, traktowany jest jako zajęty. Żaden inny plik, nawet w części, nie będzie mógł być zapisany do zajętego sektora. Widać stąd, że w przypadku zapamiętania na dyskietce dużej ilości małych plików (np. o pojemności kilkudziesięciu bajtów), około 80 procent pojemności dyskietki może zostać niewykorzystane. Ponieważ ze względu na jednoznaczność dostępu do informacji system operacyjny wymaga unikalnych nazw plików, to w sytuacji gdy pojemności nośników przekroczyły pewną granicę, mogło się zdarzyć że na dyskietce było zapamiętane np. 100 lub więcej plików. Wyszukanie pliku o który nam chodzi staje się trudne. Sprawa wygląda jeszcze gorzej gdy na dysku twardym o pojemności np. 100 MB znajduje się kilka tysięcy plików. Z tego powodu w wersji systemu MS DOS 2.0 wprowadzono hierarchiczną strukturę plików podobną do istniejącej w systemie operacyjnym UNIX. Każda dyskietka czy dysk twardy, aby być rozpoznawana przez system operacyjny, musi być poddana procesowi formatowania, w czasie którego następuje ustalenie pozycji poszczególnych ścieżek i początków sektorów, jak również zbadanie jakości warstwy magnetycznej poprzez dokonanie zapisu i odczytu pewnych informacji. Po sformatowaniu na dysku nie ma żadnej logicznej struktury. Istnieje tylko jeden katalog zwany katalogiem głównym i oznaczany symbolem wstecznego ukośnika (" \ "). Użytkownik może dowolnie ustalić ilość i strukturę katalogów, tworząc nowe katalogi jako podkatalogi katalogu głównego lub podkatalogi wcześniej utworzonych katalogów.